Lavenir appartiendra aux conomies durables

Les proccupations environnementales et climatiques semblent reculer travers le monde. Le terme durabilit prsente une connotation de plus en plus politique, ladministration Trump tourne ouvertement en drision les critres ESG (environnementaux, sociaux et de gouvernance) des entreprises, tandis que de nombreuses socits relguent au second plan leurs engagements en direction du zro mission nette.

Une autre réalité intervient néanmoins sous la surface. Malgré l’existence d’un rejet politique et culturel de la « durabilité », la transition économique mondiale vers des technologies énergétiques plus propres et vers l’électrification est tout aussi concrète.

Les travaux d’élaboration de normes de durabilité pour les entreprises se poursuivent en effet. De plus en plus de juridictions adoptent le cadre de communication d’informations de l’International Sustainability Standards Board, de même que les normes European Sustainability Reporting Standards demeurent en vigueur en Europe. En dépit de leurs différences, ces initiatives convergent en direction d’une architecture mondiale unique.

Cette convergence est motivée non seulement par des réglementations complémentaires, mais également par les plus grands pools de capitaux mondiaux. Fonds de pension, fonds souverains, bilans des compagnies d’assurance et institutions de financement du développement sont de plus en plus liés par des engagements zéro émission nette, par un reporting aligné sur la taxonomie, ainsi que par des cadres de gestion des risques liés à la transition.

Il ne s’agit pas d’une tendance passagère. Nous assistons à une réévaluation fondamentale, qui s’applique progressivement au travers de décisions fiduciaires et prudentielles. Les entreprises capables de produire des stratégies crédibles de réduction des émissions de carbone sont reconnues comme des actifs investissables, et peuvent souvent emprunter à des conditions financières plus attractives. Celles qui n’y parviennent pas s’exposent au risque d’être évaluées en conséquence.

Il est peu probable que ces signaux changent. La pandémie de COVID-19 ainsi que les guerres en Ukraine et désormais en Iran ont redéfini la question de la durabilité, qui concerne désormais autant la souveraineté et la sécurité économique que la planète. La réduction de la dépendance aux combustibles fossiles constitue le chemin le plus direct vers la sécurité énergétique, de la même manière que des chaînes d’approvisionnement plus courtes renforcent la résilience industrielle, et que les flux de matières circulaires garantissent l’autonomie stratégique. Les capitaines d’industrie et les stratèges de la sécurité nationale s’inspirent de plus en plus du même manuel.

Bien entendu, il a fallu du temps à l’Occident pour en prendre conscience, par opposition à une Chine qui a fait ce choix stratégique il y a des années déjà, en œuvrant pour devenir la première puissance durable au monde. La Chine fabrique aujourd’hui environ 80 % des panneaux solaires de la planète, domine les chaînes d’approvisionnement de batteries, et développe rapidement les technologies de l’hydrogène vert, de l’éolien offshore ainsi que de la mobilité électrique. Les technologies propres constituent aujourd’hui la frontière concurrentielle de l’économie mondiale, une frontière que la Chine entend faire sienne.

Les fabricants européens et américains sont confrontés à un concurrent redoutable, soutenu par l’État. Pour autant, la transition énergétique mondiale constitue par définition une tâche colossale. La question n’est pas de savoir si cette histoire sera écrite, mais par combien de coauteurs.

L’Europe est favorablement positionnée dans ce domaine, forte d’une expertise industrielle approfondie, d’institutions d’ingénierie de classe mondiale, d’un système financier avancé, mais surtout du cadre réglementaire le plus élaboré au monde pour la création de produits durables et la mobilisation de capitaux durables.

Le Pacte vert pour l’Europe, la directive sur le reporting de durabilité des entreprises (CSRD) ainsi que le système de passeport produit numérique constituent bien davantage que de simples régimes de conformité ; ils forment l’infrastructure nécessaire à la construction d’une économie industrielle durable. L’Europe se distingue comme le marché le plus exigeant au monde. Tout fabricant respectueux des normes européennes détient de facto une certification, qui devrait être reconnue partout.

L’Europe peut faire le choix de considérer cette architecture comme un périmètre défensif, ou de la déployer comme une plateforme ouverte. Cette deuxième voie – celle de la collaboration avec le Japon, la Corée du Sud, le Canada et les économies émergentes disposées à établir des normes interopérables ainsi qu’à partager leurs capacités techniques – positionnerait l’Europe comme l’autorité de référence d’une économie durable véritablement mondiale, un rôle qu’elle a tout intérêt à jouer.

L’actuelle transformation industrielle mondiale ne constitue cependant pas un sujet de débat politique. Elle s’inscrit dans une séquence historique. L’industrie européenne a travaillé sur de nouveaux processus de certification de la qualité dans les années 1990, sur des notations de durabilité dans les années 2010, et sur un resserrement marqué de la réglementation relative aux produits jusqu’en 2025. Intervient désormais un quatrième acte, celui du déploiement de passeports numériques associés aux produits, d’un financement aligné sur la taxonomie, ainsi que de la comptabilité carbone sur les marchés publics. Les récents comportements de rejet politique n’ont pas inversé cette tendance, et n’y parviendront pas.

Trois implications en résultent pour les décideurs politiques, les dirigeants industriels et les institutions financières. Premièrement, il est nécessaire que les fabricants soient soutenus dans cette transition, et non protégés contre elle. L’Europe a besoin d’un effort coordonné pour aider les entreprises industrielles de taille moyenne – colonne vertébrale de l’emploi et de l’innovation sur le continent – à développer leurs capacités numériques et de reporting, en associant des banques nationales de développement, telles que Bpifrance, KfW et Cassa Depositi e Prestiti, à des capitaux privés ainsi qu’à des programmes de mentorat. Les subventions qui n’aboutissent qu’à un ralentissement des progrès ne constituent pas la solution.

Deuxièmement, le système européen de passeport produit numérique doit être considéré comme une infrastructure partagée, et non comme une charge réglementaire. Les mécanismes de délivrance, de vérification et d’échange de données relatives aux produits sur les chaînes d’approvisionnement mondiales seront à la nouvelle économie industrielle ce que les réseaux de messagerie de paiement sont à la finance. L’Europe peut jouer un rôle constructif majeur dans la définition des normes, à condition qu’elle travaille aux côtés de ses partenaires commerciaux, et non contre eux.

Troisièmement, la diplomatie commerciale européenne doit s’aligner sur cette architecture réglementaire. Plutôt que de traiter les normes environnementales comme des monnaies d’échange, il est nécessaire que l’Europe reconnaisse les cadres équivalents là où ils existent, et qu’elle invite ses partenaires à converger vers des méthodologies communes. La légitimité des normes européennes repose précisément sur leur caractère non discriminatoire.

Les entreprises qui définiront la compétitivité industrielle dans dix ans œuvrent d’ores et déjà dans le cadre du quatrième acte : garantie de la traçabilité numérique, adoption de la comptabilité carbone, alignement sur les critères de taxonomie, et transformation de la conformité en avantage commercial. Ces entreprises émergent actuellement en France, en Allemagne, en Italie, aux Pays-Bas, au Royaume-Uni, au Japon, en Corée du Sud et dans d’autres économies partenaires.

Durabilité et compétitivité ne sont pas des priorités concurrentes. Elles constituent un même projet, observé sous deux angles. Il est essentiel de comprendre que cette convergence n’est pas une mode passagère, mais un véritable changement structurel, pour mettre en œuvre les politiques économiques et financières les plus adaptées à la frontière qui se dessine.

Par Bruno Bouygues et Bertrand Badré

LIRE AUSSI

APPELS D'OFFRES
L’Hebdo - édition du 19/12/2024
Voir tous les Hebdos
Edito
Par KODHO

Pour les humains et pour la plante

La 27ème édition de la Conférence annuelle des Nations unies sur le Climat, la COP27, s'est ouverte il y a quelques jours à Sharm El Sheikh, en Égypte. ...


Lire la suite
JDF TV L'actualité en vidéo
Recevez toute l’actualité

Inscrivez-vous à la Newsletter du Journal d'Abidjan et recevez gratuitement toute l’actualité

토토사이트슬롯사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트링크모음토토사이트바카라사이트No Deposit Free Spins Bonus토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트hacklink satış토토사이트바카라사이트카지노사이트Velkomstbonus@BL4CKHatSeo telegram Backlink seoVelkomstbonus@BL4CKHatSeo telegram Backlink seohacklink satışbacklink satışhacklink satışbuy hacklinksbuy hacklinkhacklink satışhacklink panel카지노사이트casibom girişcasibom giriş토토사이트바카라사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트안전놀이터바카라사이트hacklink satışhacklink panel토토사이트토토사이트바카라사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트토토사이트オンラインカジノ토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트안전놀이터토토사이트 & 안전놀이터 추천 2025 | 먹튀없는 메이저사이트 - 카지노사이트 - 검증 리포트토토사이트바카라사이트카지노사이트바카라사이트카지노사이트안전놀이터바카라사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트카지노사이트안전놀이터restbetrestbet girişcasibom girişcasibomrestbet girişrestbet메이저사이트슬롯사이트オンラインカジノrestbet girişrestbet카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트オンラインカジノ바카라사이트바카라사이트안전놀이터오피사이트토토사이트메이저사이트카지노사이트바카라사이트슬롯사이트바카라사이트슬롯사이트토토사이트토토사이트슬롯사이트주소모음hacklink satışhacklink panelhacklink satışıhacklink alhacklinkbacklink토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트안전놀이터토토사이트바카라사이트카지노사이트안전놀이터토토사이트토토사이트안전놀이터메이저사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트토토사이트바카라사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트casibom girişcasibomhacklink panelhacklink albacklink satışhacklink satışhacklink satışhacklink panelhacklink satışhacklink panelhacklink satış오피오피사이트오피가이드오피스타오피토토사이트안전놀이터토토사이트메이저사이트메이저놀이터토토사이트카지노사이트토토사이트메이저사이트안전놀이터토토사이트안전놀이터토토사이트토토사이트바카라사이트casibom girişcasibomvaycasino girişvaycasinovaycasino girişvaycasinojojobet girişjojobetjojobet girişjojobet토토사이트restbet girişrestbetjojobet girişjojobetcasibom girişcasibomcasibom mobil girişdeneme bonusu veren sitelergrandpashabet Girişdeneme bonusu veren sitelerdeneme bonusujojobet girişjojobetrestbet girişrestbetvaycasino girişvaycasino토토사이트casibom girişcasibomrestbetmatadorbet girişmatadorbet안전놀이터토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트안전놀이터카지노사이트카지노사이트카지노사이트카지노사이트안전놀이터토토사이트메이저사이트카지노사이트토토사이트토토사이트메이저사이트토토사이트토토사이트메이저사이트토토사이트바카라사이트메이저사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트안전놀이터바카라사이트토토사이트바카라사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트메이저사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트메이저사이트안전놀이터토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트토토사이트메이저사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트메이저사이트토토사이트wso shellwso shell githubc99 shellr57 shellIndoSec Shellwhmcs killer토토사이트카지노사이트바카라사이트안전놀이터메이저사이트안전놀이터메이저사이트토토사이트메이저사이트토토사이트메이저사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트메이저사이트토토사이트메이저사이트토토사이트hacklink satışhacklink panel토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트jojobet giriş토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트안전놀이터메이저놀이터안전사이트토토사이트안전사이트토토사이트안전놀이터토토사이트토토사이트izmir escortizmir escort bayansakarya escort카지노사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트메이저사이트메이저사이트카지노사이트토토사이트메이저사이트안전놀이터카지노사이트 2026토토사이트바카라사이트안전놀이터바카라사이트토토사이트바카라사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트메이저사이트mersin escortsohbet hattısohbet hatlarısohbet hattıadana escortproxy listQR Kod Oluşturucu토토사이트메이저사이트카지노사이트바카라사이트オンラインカジノライブカジノライブカジノオンラインカジノ안전놀이터オンラインカジノライブカジノ토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트Hacklink Backlink => Telegram:@BL4CKHatSeoson depremlerzayıflamakarın kasıyemek tarifleriescort mersinsohbet hattısex telefonuerotik hatlarsex hikayelerimilitary power ranking토토사이트marsbahis토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트바카라사이트토토사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트토토사이트jojobet토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트메이저사이트토토사이트เว็บพนันออนไลน์เว็บพนันที่ดีที่สุดฝากถอนไม่มีขั้นต่ำสล็อตเว็บตรง토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트hacklink satışhacklink panel토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트Casino Maldivesmaldives betcasino maldives토토사이트mol casinoRony Betmol casinoCasino Maldives토토사이트바카라사이트카지노사이트เว็บพนันออนไลน์สล็อตเว็บตรงmaldives betcasinocasinoonline casinocasino online토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트casibom girişcasibomjojobet girişjojobet카지노사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트토토사이트casibom girişcasibomistanbul escort토토사이트istanbul escort토토사이트토토사이트deneme bonusu veren sitelerdeneme bonusudeneme bonusu veren sitelerdeneme bonusu veren sitelerjojobet girişjojobet토토사이트토토사이트 2026토토사이트카지노사이트สล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อต 2026สล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตสล็อตเว็บตรงเว็บสล็อตอันดับเว็บสล็อตอันดับสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บพนันออนไลน์สล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อต pgสล็อต pgสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตslot sitelericasino sitelericasino sitelerislot siteleriwegvillagoaead.gov.mweoffice10.kemdiktisaintek.go.idสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บสล็อตsigarapurocaptain black sigaracavallo sigaradavidoff sigaradjarum sigaraesse sigaraharvest sigarakarelia sigarakeno club sigarakent sigaralucky strike sigaramarlboro sigaramarvel sigaramilano sigaraparliament sigarasenator sigaravogue sigarawinston sigaratoscanello purophillies puroking edward purocohiba purocaptain black purobackwoods puroal capone sigaraheetsterea sigaraneo sigaranuo sigarakent sticksmanchester sigaraOris Pulse Mango Mint SigaraChapman Coffee SigaraAbsinthe Apsinthion Yeşil Peri Alkolmarlboro double fusionkent switch mentollü sigaraparliament night bluesarma tütünpipo tütünütekel 3000Hockey Blue SigaraHockey Double Capsule SigaraRockets Sigara 40george karelias tütünMac Baren Tütün520 Mint MelonCaptain Black Blue Compact SigaraCaptain Black Cherise Sigara VişneCaptain Black Dark CremaCaptain Black Dark Crema SuperslimsCaptain Black GoldCaptain Black Grape Sigara ÜzümCaptain Black RedCavallo Click sigaraCavallo Clip Go Sigara YabanmersiniCavallo Strawberry Sigara ÇilekDavidoff Classic Sigara BurgundyDavidoff Classic Slims Sigara BurgundyDavidoff Gold SigaraDavidoff Gold Slims SigaraDavidoff Magnum ClassicDavidoff Purple GreenDavidoff Purple MistDavidoff White sigaraDavidoff White Superslims SigaraDjarum Black Amethyst SigaraDjarum Black Sigara Karanfil MentholDjarum Black SigaraDjarum Black Supersmoothdjarum cherryDjarum Purple Boost SigaraDjarum VanillaDunhill International Red SigaraHarvest Superslim Coconut Sigara HindistanceviziGeorge Karelias And Sons Smoother TasteKarelia Menthol Slims SigaraKarelia Ome Superslim Menthol SigaraKarelia Ome Superslims Red SigaraKarelia Ome Superslims White SigaraKarelia Ome Superslims Yellow Sigarakent blue 8Kent D Range BlueKent Mix Aroma Sigara Mentol BöğürtlenKent Mix Fresh Sigara LimonKent Switch SlenderLucky Strike Red SigaraMarlboro Double Fusion Summer Sigara KarpuzMarlboro Edge Less Smell Slim SigaraMarlboro Exotic Shufflemarlboro goldMarlboro Red Kırmızı Classic SigaraMarlboro Red Kırmızı Uzun Classic 100s SigaraMarlboro Sol ShuffleMarlboro Touch AquaMarlboro Touch BlueMarlboro Touch GrayMarlboro Vista Blossom FusionMarlboro Winter ShuffleMarvel Apple Mint FusionMarvel Black Red Superslim SigaraMarvel Black Yellow SigaraMarvel Compact Sweet MixMilano 20 Signatures BlackMilano 20 Signatures Red GrapeMilano 20 Signatures WhiteMilano Kings RandomParliament Aqua BlueParliament Midnight BlueParliament Night Blue 100s Sigara UzunParliament ReserveParliament Super Slims 100s Sigarasenator dark cremaVogue Frisson Menthe Superslim SigaraWinston Blue SigaraWinston GrayWinston Slender BlueCamel BrownCamel Deep BlueCamel WhiteCamel YellowChapman Cherry SigaraChapman Classic SigaraChapman Vanilla SigaraChesterfield SigaraEve Sunflower Extra Long sigaralark sigaralm sigaraManchester Amber Crush FusionManchester Green AppleManchester Nano Wild RussetManchester ChocolateMonte Carlo Red SigaraMurattı Rosso SigaraOris Double AppleOris StrawberryOris Vintage Club ChocolateOris Vintage Club VanillaOris Vintage Club CherryOscar Fanpack Chocolate Flavour Sigara ÇikolataOscar Silver Super Slims SigaraRothmans SigaraSobranie Cocktail Renkli SigaraTekel 2000 SigaraTekel 2001 SigaraViceroy SigaraWinston Dark BlueAl Capone Irish CoffeeAl Capone Red PocketsAl Capone SunsetToscanello Rosso Caffe PuroToscanello Rubino PuroToscanello LimoncelloBackwoods Honey Islak PuroBackwoods HoneyBerry Islak PuroPhillies Blunt Chocolate PuroPhillies Titan PuroCaptain Black Cherise PuroCaptain Black Dark Crema PuroCafe CremeMoodsGurkha Puromac baren pipo tütünüamphora pipo tütünüdrum tütünold holborn tütündavidoff magentaharvest cherry superslimharvest cherryharvest coffeemarlboro double fusionvilliger purosigara satın alpuro satın alithal sigaraduty freekalpli sigaradunhill sigaraoris mangoCaptain Black CheriseMarlboro Vista Double Fusion PurpleMarlboro Vista Forest MistMilano Eject Double ClickParliament Night Blueoris watermelonrockets sigaraCaptain Black Pipo TütünüDavidoff Pipo TütünüAmerican Spirit TütünGolden Virginia TütünPueblo TütünVan Nelle Tütünpipers sigarasigarapurosigara satın alpuro satın alkalpli sigaracaptain blackcavallo sigaradavidoff sigaradjarum sigaradunhill sigaraesse sigaraharvest sigarakarelia sigarakeno club sigarakent sigaralucky strikemarlboro sigaramarvel sigaramilano sigaraparliament sigarasenator sigaravogue sigarawinston sigaracamel sigarachapman sigaracorset sigarak ritter sigaramanchester sigaraome sigaraoris sigaraoscar sigarazumerret sigaraal capone sigaraterea sigaraheets sigaraneo sigaranuo sigaraKentsticks Sigarasarma tütünüpipo tütünüyeşil peri alkolamerican spirit tütündrum tütüngeorge karelias tütüngolden virginia tütünmac baren tütünpipers sigaramarsbahis girişmaldives online casinoMaldives CasinoMaldives BetCasino MaldivesCasino MaldivesMaldives CasinoMaldives BetOnline Casino MaldivesKira222maldives casinoMaldives online casinomersin escortsohbet hattısohbet hattıadana escortsohbet hatlarıcanlı sohbet hattıcanlı sohbet hattıcanlı sohbet hatlarısohbet hatlarısohbet numaralarıadana escortsex hattıcanlı sohbet hattı