Cartographie : corriger la carte de l'Afrique, un enjeu conomique et stratgique

Les cartes ne sont jamais neutres. Elles sont certes des instruments de connaissance, mais aussi de pouvoir, didologie et, souvent, de manipulation. Cela nest nulle part plus vident que dans la reprsentation de lAfrique. Depuis des sicles, la projection de Mercator toujours omniprsente dans les salles de classe, les mdias et les plateformes numriques dforme lchelle relle de lAfrique, faisant paratre trompeusement petite lune des plus grandes masses continentales du monde.

Avec plus de 30 millions de kilomètres carrés (11,7 millions de miles carrés), l’Afrique est plus grande que les États-Unis, la Chine, l’Inde et une grande partie de l’Europe réunis. Pourtant, sur la plupart des cartes, elle semble avoir une taille comparable à celle du Groenland, une masse continentale 14 fois plus petite. Loin d’être une simple incohérence visuelle inoffensive, cette distorsion a longtemps façonné les discours sur l’importance, les ressources et le potentiel de l’Afrique.

Une initiative mondiale, Correct the Map, vise à remédier à ce déséquilibre, non seulement en ajustant les conventions cartographiques, mais aussi en remettant en question les distorsions plus profondes qui façonnent la façon dont le monde perçoit l’Afrique — et dont l’Afrique se perçoit elle-même.

La projection de Mercator, mise au point par le géographe flamand Gérard Mercator en 1569, a été conçue pour la navigation maritime mais déforme l’échelle, en particulier loin de l’équateur. À l’ère de l’imagerie satellite, des technologies géospatiales avancées et de la cartographie numérique, nous ne sommes plus contraints par les limites techniques qui justifiaient autrefois de tels compromis. Comme l’ont observé les chercheurs, nous approchons d’un « point d’inflexion numérique » où la précision n’est plus une option.

Il ne s’agit toutefois pas seulement d’une question scientifique ; c’est aussi une question politique. La perception façonne les politiques, et un continent représenté de manière répétée comme plus petit qu’il ne l’est en réalité risque de paraître moins important sur les plans économique, stratégique et culturel, avec des implications de grande envergure pour les décisions d’investissement, les négociations internationales et la gouvernance mondiale.

Les jeunes générations à travers l’Afrique reconnaissent déjà que le continent, qui abrite plus de 1,4 milliard de personnes et certaines des économies les plus dynamiques au monde, ne peut se permettre d’être visuellement minimisé. Moins encombrées par les cadres coloniaux hérités et plus à l’aise pour naviguer entre de multiples registres culturels et intellectuels, elles sont le moteur d’une évolution vers une Afrique qui n’est ni insulaire ni réactive, mais de plus en plus autonome dans sa définition.

Dans ce contexte, la décision de l’Union africaine d’approuver l’initiative « Correct the Map » en 2025 a marqué un tournant décisif, reflétant une prise de conscience collective que la représentation compte — non pas simplement comme un geste symbolique, mais comme une question d’équité. En plaidant pour l’adoption de cartes reflétant la taille réelle de l’Afrique au sein des institutions internationales, y compris les Nations unies, les dirigeants africains affirment un principe simple mais puissant : la représentation doit être ancrée dans la réalité.

Une meilleure compréhension de l’échelle réelle de l’Afrique transformerait la façon dont le monde – investisseurs, décideurs politiques et partenaires mondiaux – perçoit sa géographie économique et ses infrastructures. Lorsque le continent est visuellement réduit, il en va de même pour la perception de son rayonnement, de sa connectivité et de son importance stratégique.

Le commerce en est un bon exemple. Du canal de Suez aux passages stratégiques autour du cap de Bonne-Espérance, le continent est relié à certains des corridors maritimes les plus importants au monde. Son littoral s’étend sur plus de 30 000 kilomètres, abritant des pêcheries, des transports maritimes, des ressources énergétiques offshore et des écosystèmes essentiels qui, ensemble, forment ce qui est sans doute la plus grande et la moins développée des économies bleues de la planète. Sous ces eaux se cache une autre forme d’infrastructure, largement invisible mais essentielle : un réseau dense de câbles sous-marins qui sous-tend une grande partie de l’économie numérique mondiale.

L’initiative « Correct the Map » comporte également une dimension culturelle. Depuis des générations, les systèmes éducatifs du monde entier reproduisent des représentations géographiques inexactes de l’Afrique. Corriger ces distorsions, c’est investir pour garantir que les générations futures — qu’elles soient à Accra, Amsterdam ou Séoul — grandissent avec une carte mentale plus précise du monde dans lequel elles vivent.

Certes, toutes les cartes comportent un certain degré de distorsion. Aucune représentation plane d’une Terre sphérique ne peut jamais être parfaite. Cela ne justifie cependant pas l’inaction. C’est plutôt une raison de faire des choix plus responsables. Lorsqu’il existe de meilleures alternatives, il devient difficile de justifier le maintien de modèles qui déforment systématiquement des régions entières.

La dynamique qui sous-tend Correct the Map reflète un changement mondial plus large. Dans un monde interconnecté où l’information circule rapidement et où les décisions sont de plus en plus fondées sur des données, il y a peu de tolérance pour les inexactitudes héritées du passé. L’objectif n’est pas de réécrire l’histoire, mais de mettre à jour les outils grâce auxquels nous comprenons le présent.

Au fond, cette campagne est aussi une question de dignité. L’histoire de l’Afrique a été maintes fois racontée selon une perspective qui minimisait l’importance du continent et l’autonomie des Africains. Corriger la carte serait un premier pas important pour aborder le continent selon ses propres termes.

Les gouvernements, les organisations internationales, les établissements d’enseignement et les entreprises technologiques doivent travailler ensemble pour adopter des projections cartographiques plus précises. Ce n’est ni techniquement complexe ni d’un coût prohibitif, mais les conséquences d’un tel changement pourraient être profondes.

Après tout, les cartes ne sont jamais de simples représentations de l’espace. Elles reflètent également la façon dont nous nous percevons les uns les autres et devraient donc refléter le monde tel qu’il est réellement. L’Afrique n’a pas besoin d’être agrandie. Elle a besoin, enfin, d’être vue.

Par Carlos Lopes et Selma Malika Haddadi

LIRE AUSSI

APPELS D'OFFRES
L’Hebdo - édition du 19/12/2024
Voir tous les Hebdos
Edito
Par KODHO

Pour les humains et pour la plante

La 27ème édition de la Conférence annuelle des Nations unies sur le Climat, la COP27, s'est ouverte il y a quelques jours à Sharm El Sheikh, en Égypte. ...


Lire la suite
JDF TV L'actualité en vidéo
Recevez toute l’actualité

Inscrivez-vous à la Newsletter du Journal d'Abidjan et recevez gratuitement toute l’actualité

토토사이트슬롯사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트링크모음토토사이트바카라사이트No Deposit Free Spins Bonus토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트hacklink satış토토사이트바카라사이트카지노사이트Velkomstbonus@BL4CKHatSeo telegram Backlink seoVelkomstbonus@BL4CKHatSeo telegram Backlink seohacklink satışbacklink satışhacklink satışbuy hacklinksbuy hacklinkhacklink satışhacklink panel카지노사이트casibom girişcasibom giriş토토사이트바카라사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트안전놀이터바카라사이트hacklink satışhacklink panel토토사이트토토사이트바카라사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트토토사이트オンラインカジノ토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트안전놀이터토토사이트 & 안전놀이터 추천 2025 | 먹튀없는 메이저사이트 - 카지노사이트 - 검증 리포트토토사이트바카라사이트카지노사이트바카라사이트카지노사이트안전놀이터바카라사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트카지노사이트안전놀이터restbetrestbet girişcasibom girişcasibomrestbet girişrestbet메이저사이트슬롯사이트オンラインカジノrestbet girişrestbet카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트オンラインカジノ바카라사이트바카라사이트안전놀이터오피사이트토토사이트메이저사이트카지노사이트바카라사이트슬롯사이트바카라사이트슬롯사이트토토사이트토토사이트슬롯사이트주소모음hacklink satışhacklink panelhacklink satışıhacklink alhacklinkbacklink토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트안전놀이터토토사이트바카라사이트카지노사이트안전놀이터토토사이트토토사이트안전놀이터메이저사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트토토사이트바카라사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트casibom girişcasibomhacklink panelhacklink albacklink satışhacklink satışhacklink satışhacklink panelhacklink satışhacklink panelhacklink satış오피오피사이트오피가이드오피스타오피토토사이트안전놀이터토토사이트메이저사이트메이저놀이터토토사이트카지노사이트토토사이트메이저사이트안전놀이터토토사이트안전놀이터토토사이트토토사이트바카라사이트casibom girişcasibomvaycasino girişvaycasinovaycasino girişvaycasinojojobet girişjojobetjojobet girişjojobet토토사이트restbet girişrestbetjojobet girişjojobetcasibom girişcasibomcasibom mobil girişdeneme bonusu veren sitelergrandpashabet Girişdeneme bonusu veren sitelerdeneme bonusujojobet girişjojobetrestbet girişrestbetvaycasino girişvaycasino토토사이트casibom girişcasibomrestbetmatadorbet girişmatadorbet안전놀이터토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트안전놀이터카지노사이트카지노사이트카지노사이트카지노사이트안전놀이터토토사이트메이저사이트카지노사이트토토사이트토토사이트메이저사이트토토사이트토토사이트메이저사이트토토사이트바카라사이트메이저사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트안전놀이터바카라사이트토토사이트바카라사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트메이저사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트메이저사이트안전놀이터토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트토토사이트메이저사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트메이저사이트토토사이트wso shellwso shell githubc99 shellr57 shellIndoSec Shellwhmcs killer토토사이트카지노사이트바카라사이트안전놀이터메이저사이트안전놀이터메이저사이트토토사이트메이저사이트토토사이트메이저사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트메이저사이트토토사이트메이저사이트토토사이트hacklink satışhacklink panel토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트jojobet giriş토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트안전놀이터메이저놀이터안전사이트토토사이트안전사이트토토사이트안전놀이터토토사이트토토사이트izmir escortizmir escort bayansakarya escort카지노사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트메이저사이트메이저사이트카지노사이트토토사이트메이저사이트안전놀이터카지노사이트 2026토토사이트바카라사이트안전놀이터바카라사이트토토사이트바카라사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트메이저사이트mersin escortsohbet hattısohbet hatlarısohbet hattıadana escortproxy listQR Kod Oluşturucu토토사이트메이저사이트카지노사이트바카라사이트オンラインカジノライブカジノライブカジノオンラインカジノ안전놀이터オンラインカジノライブカジノ토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트Hacklink Backlink => Telegram:@BL4CKHatSeoson depremlerzayıflamakarın kasıyemek tarifleriescort mersinsohbet hattısex telefonuerotik hatlarsex hikayelerimilitary power ranking토토사이트marsbahis토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트바카라사이트토토사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트토토사이트jojobet토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트바카라사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트메이저사이트토토사이트เว็บพนันออนไลน์เว็บพนันที่ดีที่สุดฝากถอนไม่มีขั้นต่ำสล็อตเว็บตรง토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트바카라사이트토토사이트hacklink satışhacklink panel토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트카지노사이트토토사이트토토사이트카지노사이트토토사이트Casino Maldivesmaldives betcasino maldives토토사이트mol casinoRony Betmol casinoCasino Maldives토토사이트바카라사이트카지노사이트เว็บพนันออนไลน์สล็อตเว็บตรงmaldives betcasinocasinoonline casinocasino online토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트토토사이트casibom girişcasibomjojobet girişjojobet카지노사이트카지노사이트카지노사이트토토사이트토토사이트casibom girişcasibomistanbul escort토토사이트istanbul escort토토사이트토토사이트deneme bonusu veren sitelerdeneme bonusudeneme bonusu veren sitelerdeneme bonusu veren sitelerjojobet girişjojobet토토사이트토토사이트 2026토토사이트카지노사이트สล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อต 2026สล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตสล็อตเว็บตรงเว็บสล็อตอันดับเว็บสล็อตอันดับสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บพนันออนไลน์สล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อต pgสล็อต pgสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตสล็อตสล็อตเว็บตรงสล็อตslot sitelericasino sitelericasino sitelerislot siteleriwegvillagoaead.gov.mweoffice10.kemdiktisaintek.go.idสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตเว็บตรงสล็อตsigarapurocaptain black sigaracavallo sigaradavidoff sigaradjarum sigaraesse sigaraharvest sigarakarelia sigarakeno club sigarakent sigaralucky strike sigaramarlboro sigaramarvel sigaramilano sigaraparliament sigarasenator sigaravogue sigarawinston sigaratoscanello purophillies puroking edward purocohiba purocaptain black purobackwoods puroal capone sigaraheetsterea sigaraneo sigaranuo sigarakent sticksmanchester sigaraOris Pulse Mango Mint SigaraChapman Coffee SigaraAbsinthe Apsinthion Yeşil Peri Alkolmarlboro double fusionkent switch mentollü sigaraparliament night bluesarma tütünpipo tütünütekel 3000Hockey Blue SigaraHockey Double Capsule SigaraRockets Sigara 40george karelias tütünMac Baren Tütün520 Mint MelonCaptain Black Blue Compact SigaraCaptain Black Cherise Sigara VişneCaptain Black Dark CremaCaptain Black Dark Crema SuperslimsCaptain Black GoldCaptain Black Grape Sigara ÜzümCaptain Black RedCavallo Click sigaraCavallo Clip Go Sigara YabanmersiniCavallo Strawberry Sigara ÇilekDavidoff Classic Sigara BurgundyDavidoff Classic Slims Sigara BurgundyDavidoff Gold SigaraDavidoff Gold Slims SigaraDavidoff Magnum ClassicDavidoff Purple GreenDavidoff Purple MistDavidoff White sigaraDavidoff White Superslims SigaraDjarum Black Amethyst SigaraDjarum Black Sigara Karanfil MentholDjarum Black SigaraDjarum Black Supersmoothdjarum cherryDjarum Purple Boost SigaraDjarum VanillaDunhill International Red SigaraHarvest Superslim Coconut Sigara HindistanceviziGeorge Karelias And Sons Smoother TasteKarelia Menthol Slims SigaraKarelia Ome Superslim Menthol SigaraKarelia Ome Superslims Red SigaraKarelia Ome Superslims White SigaraKarelia Ome Superslims Yellow Sigarakent blue 8Kent D Range BlueKent Mix Aroma Sigara Mentol BöğürtlenKent Mix Fresh Sigara LimonKent Switch SlenderLucky Strike Red SigaraMarlboro Double Fusion Summer Sigara KarpuzMarlboro Edge Less Smell Slim SigaraMarlboro Exotic Shufflemarlboro goldMarlboro Red Kırmızı Classic SigaraMarlboro Red Kırmızı Uzun Classic 100s SigaraMarlboro Sol ShuffleMarlboro Touch AquaMarlboro Touch BlueMarlboro Touch GrayMarlboro Vista Blossom FusionMarlboro Winter ShuffleMarvel Apple Mint FusionMarvel Black Red Superslim SigaraMarvel Black Yellow SigaraMarvel Compact Sweet MixMilano 20 Signatures BlackMilano 20 Signatures Red GrapeMilano 20 Signatures WhiteMilano Kings RandomParliament Aqua BlueParliament Midnight BlueParliament Night Blue 100s Sigara UzunParliament ReserveParliament Super Slims 100s Sigarasenator dark cremaVogue Frisson Menthe Superslim SigaraWinston Blue SigaraWinston GrayWinston Slender BlueCamel BrownCamel Deep BlueCamel WhiteCamel YellowChapman Cherry SigaraChapman Classic SigaraChapman Vanilla SigaraChesterfield SigaraEve Sunflower Extra Long sigaralark sigaralm sigaraManchester Amber Crush FusionManchester Green AppleManchester Nano Wild RussetManchester ChocolateMonte Carlo Red SigaraMurattı Rosso SigaraOris Double AppleOris StrawberryOris Vintage Club ChocolateOris Vintage Club VanillaOris Vintage Club CherryOscar Fanpack Chocolate Flavour Sigara ÇikolataOscar Silver Super Slims SigaraRothmans SigaraSobranie Cocktail Renkli SigaraTekel 2000 SigaraTekel 2001 SigaraViceroy SigaraWinston Dark BlueAl Capone Irish CoffeeAl Capone Red PocketsAl Capone SunsetToscanello Rosso Caffe PuroToscanello Rubino PuroToscanello LimoncelloBackwoods Honey Islak PuroBackwoods HoneyBerry Islak PuroPhillies Blunt Chocolate PuroPhillies Titan PuroCaptain Black Cherise PuroCaptain Black Dark Crema PuroCafe CremeMoodsGurkha Puromac baren pipo tütünüamphora pipo tütünüdrum tütünold holborn tütündavidoff magentaharvest cherry superslimharvest cherryharvest coffeemarlboro double fusionvilliger purosigara satın alpuro satın alithal sigaraduty freekalpli sigaradunhill sigaraoris mangoCaptain Black CheriseMarlboro Vista Double Fusion PurpleMarlboro Vista Forest MistMilano Eject Double ClickParliament Night Blueoris watermelonrockets sigaraCaptain Black Pipo TütünüDavidoff Pipo TütünüAmerican Spirit TütünGolden Virginia TütünPueblo TütünVan Nelle Tütünpipers sigarasigarapurosigara satın alpuro satın alkalpli sigaracaptain blackcavallo sigaradavidoff sigaradjarum sigaradunhill sigaraesse sigaraharvest sigarakarelia sigarakeno club sigarakent sigaralucky strikemarlboro sigaramarvel sigaramilano sigaraparliament sigarasenator sigaravogue sigarawinston sigaracamel sigarachapman sigaracorset sigarak ritter sigaramanchester sigaraome sigaraoris sigaraoscar sigarazumerret sigaraal capone sigaraterea sigaraheets sigaraneo sigaranuo sigaraKentsticks Sigarasarma tütünüpipo tütünüyeşil peri alkolamerican spirit tütündrum tütüngeorge karelias tütüngolden virginia tütünmac baren tütünpipers sigaramarsbahis girişmaldives online casinoMaldives CasinoMaldives BetCasino MaldivesCasino MaldivesMaldives CasinoMaldives BetOnline Casino MaldivesKira222maldives casinoMaldives online casinomersin escortsohbet hattısohbet hattıadana escortsohbet hatlarıcanlı sohbet hattıcanlı sohbet hattıcanlı sohbet hatlarısohbet hatlarısohbet numaralarıadana escortsex hattıcanlı sohbet hattı